Dedektiflik yasası yok fakat yasak da değil! ‘Aldatan taraf sıkı önlem alırsa…’
Eda Özdemir / Milliyet.com.tr – Özel dedektifler, mahkeme evresindeki hususlar hakkında kanıt toplayıp, dava sürecinde kimi durumların ‘netlik kazanmasına’ yardımcı olan şahıslar olarak nitelendiriliyor. Uzun yıllardır özel dedektif olarak çalışan Murat Uzunal, bayilik alan bir firmanın bayilik kontratına uygun çalışıp çalışmadığı ya da boşanma davalarında eşlerin sadakatsiz davranışlarda bulunup bulunmadığı üzere mevzuları araştırdıklarını lisana getiriyor.
‘BU MEVZUDA ÜLKEMİZDE BİR AÇIK VAR’
“Özel dedektif olmama bir tesadüfler sebep oldu” diyen Murat Uzunal, evvelki mesleğinin özel korumalık olduğunu belirtiyor. Uzunal, korumalık yaparken aldığı eğitimlerin, algı ve konsantrasyonunun bu mesleği yaparken avantaj sağladığını belirtiyor. 16 yıldır özel dedektif olarak çalıştığını belirten Uzunal, “Özel dedektifliğe geçiş niçinim, bu mevzuda ülkemiz genelinde bir açık olmasıydı. Sivil araştırmalar konusunda bir açık olduğunu gördüğüm için bu mesleğe geçiş yaptım” diyor.
YÖNLENDİRME YA DA İNTERNET ÜZERİNDEN GELİYORLAR
İnsanların kendilerine nasıl başvurdukları konusunda da bilgi veren özel dedektif Uzunal, müşterilerin avukatlık ofislerinin yönlendirmesi ya da arama motorları üzerinden kendilerine ulaştığını belirtiyor. Araştırılması gereken mevzulara nasıl yaklaştıklarını aktaran Uzunal, “Başvurularını ofisimize gelerek ya da telefon görüşmesi kararı yapıyorlar. Araştırma yapmamızı istedikleri bahisleri aktardıklarında müşterimizin sıkıntısını tam olarak anladıktan daha sonra bir yol haritası sunuyoruz. kimi vakit daha kestirme yolları araştırıyoruz.” diyerek, müşterilerinin yasal taleplerini karşılamaya çalıştıklarını söylüyor.
‘HER ARAŞTIRMA İÇİN FARKLI PLANLARIMIZ OLUR’
Uzundal, kendileri için araştırmaya başlarken sonuç alma yüzdesinin belirli bir oranın üzerinde olmasının kıymetli olduğunu vurguluyor. Uzundal, “Biz firma olarak sonuçlanma yüzdesi düşük araştırmalar ortasında bulunmuyoruz. Sonuçta işimiz, elle tutulur, gözle görülür kanıtlar elde etmek. Her araştırma için A planı, B planı, C planımız olur. Maliyet konusu ele alınır. Müşterimize avantajları ve dezavantajları ile sunulur” diyor.
‘ALDATAN TARAF SIKI ÖNLEM ALIRSA…’
Bilgi, delil ya da bilgi toplama noktasında hangi şartların zorluk yarattığı sorusuna ise Murat Uzunal, “En zorlandığımız şartlar külliyen izole olan şartlar. Örnek olarak boşanma davası üzerinde çalıştığımızı var iseyalım. Bir aldatma durumu var ancak bireyler fazlaca dikkatli davranıp umuma açık alanlarda bulunmuyor. Bu tip bir durum bizi epeyce zorlar. Zira çalışmalarımız halka açık alanlarda yapılabiliyor” yanıtını veriyor.
‘YASALARA UYGUN DAVRANILMAZSA CEZA ALIRSINIZ’
Pekala, kişi ya da kurum, yardım aldığı dedektiften şikayetçi olabilir mi? Tüzel hudut nerede başlayıp nerede bitiyor? Avukat Deniz Akbıyık, bu sorulara, “Dedektif kanıt elde etmek maksadıyla maddelerimize karşıt bir aksiyonda bulunursa, birebir zamandadektiften tıpkı vakitte dedektiflik yardımı alan şahıstan şikayetçi olunabilir” karşılığını veriyor.
Maddelere alışılmamış elde edilen kanıtlardan kastedilenin ne olduğunu da açıklayan avukat Akbıyık, “Bir kanıt elde etmek gayesiyle, dedektif kişinin meskenine gizlice girerse, ‘özel hayatın kapalılığının ihlali’ ve ‘konut dokunulmazlığının ihlali’ üzere cürümler oluşur. bu biçimde bir durumda tıpkı zamandadektiflik yardımı alan şahıstan tıpkı vakitte dedektiften şikayetçi olabilir” ikazını yapıyor.
YASASI YOK LAKİN YASAK DA DEĞİL
“Özel dedektiflik kimi ülkelerde yasal olarak düzenlenmiş bir hizmet çeşidi olsa da Türkiye’de özel dedektiflere ait bir yasa bulunmuyor” diyen avukat Deniz Akbıyık, dedektifliğin Türk Ceza Kanunu’na nazaran bir kabahat olmadığını da ekliyor. Dedektiflik kurumunun maddelerce düzenlenmemesinin, yasa açığından yaralanmak manasına gelmediğini söyleyen Akbıyık, bunun niçinini ise şu biçimde açıklıyor: “Çünkü, her ne kadar özel dedektiflik kurumunun düzenlenmemesi yahut kabahat olarak tanımlanmaması kelam konusu olsa da, dedektifin aksiyonları, her Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı üzere TCK’ya ve ilgili öbür tüm mevzuata tabidir.”
BU KANITLAR MAHKEMEDE KABUL EDİLMİYOR
Merak edilen bir başka mevzu da, dedektiflik yoluyla elde edilen dokümanların hangilerinin mahkemede kanıt olarak sayılıp sayılmadığı… Avukat Deniz Akbıyık, kanıtların geçerliliğinin kanunlara muhalif yoldan elde edilip edilmediğine bakılırsa değişeceğini tabir ediyor. “Anayasamızın 38. unsuru ‘Kanuna ters olarak elde edilmiş bulgular, kanıt olarak kabul edilmez’ der” uyarısı yapan Akbıyık, şu ayrıntıları paylaşıyor:
“Söz konusu unsur, hukukun temel unsurlarından ‘Zehirli ağacın meyvesi de zehirlidir’ prensibinin anayasamızdaki tezahürüdür. Yani hukuka karşıt yollardan elde edilmiş kanıtlar yargılama esnasında kullanılamaz ve kanıt olma vasfını yitirirler.”
Akbıyık, dedektiflik yoluyla elde edilen kanıtların hukuka alışılmamış yollardan elde edilmişse geçerli sayılmayacağını lakin hukuka ters yollardan elde edilmemişse kanıt olarak kabul edileceğinin altını çiziyor.
BOŞANMA VE VELAYET DAVALARI BİRİNCİ SIRADA
Türkiye’de dedektiflere gelen talepler içinde boşanma ve velayet davaları başı çekiyor. Özel dedektif Murat Uzunal, “Aldatılan erkek eşinden boşanırken nafaka ve tazminat ödemek istemiyor. Şayet bir sadakatsizlik kararı bu duruma gelindiyse, kişinin hakkını savunmasından daha doğal bir durum olamaz” diyor.
‘DEDEKTİFLER MAĞDURİYET YAŞAYANLARIN YANINDA YER ALIR’
Özel dedektif bu tip durumlarda devreye girerek hizmet sunduğunu da belirten Uzunal, dedektiflerin mağduriyet yaşayanların yanında olduğunu söyleyerek, “Yasalarımıza bakılırsa zina kabahat değildir, ancak sadakatsizlik mahkeme sürecinde kusur olarak kabul edilir. Özetle, özel dedektif mağduriyet yaşayan bireylerin yanında yer alarak, koşulların şahısların lehine değişimi konusunda rol oynar” açıklamasını yapıyor.
YARGITAY: TEK TARAFLI DEDEKTİFLİK HİZMETİ BİR KUSUR
Avukat Deniz Akbıyık, Yargıtay’ın boşanma davasında taraf olan eşlerden birinin sadece dedektif tutmasını bir kusur olarak değerlendirdiğini belirtiyor. “Dedektif tutulması, tutan eş açısından davaya negatif tesir de yaratabilir” diyen Akbıyık, şu tavsiyelerde de bulunuyor: “Tabi her şartta somut olayın koşulları tekrar yine değerlendirilmeli, ayrıca bir kanıt elde etme imkanının olup olmadığına dikkat edilmeli ve bir hukukçu nezaretinde hareket edilmeli.”
‘SARILMA, EL ELE YÜRÜME ZİNAYI KANITLAMAZ’
Dedektiflik ekseriyetle maliyeti yüksek bir hizmet. Bu niçinle de ekonomik durumu uygun olan bireyler, bu yola başvuruyor. Boşanma davalarında hangi ispatların ehemmiyet taşıdığını anlatan boşanma avukatı Serpil Çınar, “Boşanma davalarında, sadakat yükümlülüğünü ihlal eden eşin aldattığına dair kanıtlar ehemmiyet taşıyor. Lakin değerli olan konu, mahkeme evrakına sunulan kanıtların hukuka uygun kanıtlar olması” diyor.
Sarılma, el ele yürüme ise duygusal bağı gösterir lakin zinayı kanıtlamaz” diyen Çınar, “Zinanın olması halinde eşin, üçüncü bir şahısla cinsel birleşmede bulunduğunun ispat edilmesi koşuldur. Yargıtay kararlarına göre bir kişinin üçüncü bir şahısla birebir meskende kalması, birlikte otele gitmesi halinde zina ispatlanmış sayılır. İtimat sarsıcı hareket dediğimiz bu durum telefon kaydı, fotoğraf, iletileşme içerikleri ile ispat edilebilecektir” ayrıntısını veriyor.
‘BİZ PAPARAZZİ ÜZERE ÇALIŞMIYORUZ’
Türkiye’de dedektiflerin paparazzi üzere çalıştığını düşünen bir epey kişi var. Türkiye’de dedektiflik teriminin yanlış anlaşıldığını düşünen özel dedektif Murat Uzunal, “Toplum bizi sadece eş takibi yapan beşerler olarak pahalandırıyor. halbuki çalışma alanımız pek geniş. örneğin, kullandığınız şampuan ve kozmetik mamüllerinin düzmecelerini tespit edip bulmak, sıhhatiniz için yapılan faydalı bir çalışma” açıklamasında bulunuyor.
Türkiye’de özel dedektiflik yasası çabucak hemen olmamasının birtakım handikaplar yarattığını lisana getiren Uzunal, bu mevzuda sıkıntılı… “Bu bireylerin yaptığı profesyonellik dışı davranışlar, müşterilerimizin bize ulaştıklarında fazlaca temkinli olmalarına sebep oluyor” diyen Uzunal, kelamlarını şöyleki tamamlıyor:
“Bizim yaptığımız araştırmalar bize başvuran bireylerin menfaatlerini muhafaza maksatlıdır. Nasıl bir avukat müvekkilinin haklarını korursa, biz de mağduriyet yaşayan şahısların yanında yer alıyoruz. Bir de bizim paparazzi üzere çalıştığımızı düşünen birtakım müşterilerimiz oluyor. halbuki bizim yaptığımız araştırmalarda kapalılık ön planda.”
Eda Özdemir / Milliyet.com.tr – Özel dedektifler, mahkeme evresindeki hususlar hakkında kanıt toplayıp, dava sürecinde kimi durumların ‘netlik kazanmasına’ yardımcı olan şahıslar olarak nitelendiriliyor. Uzun yıllardır özel dedektif olarak çalışan Murat Uzunal, bayilik alan bir firmanın bayilik kontratına uygun çalışıp çalışmadığı ya da boşanma davalarında eşlerin sadakatsiz davranışlarda bulunup bulunmadığı üzere mevzuları araştırdıklarını lisana getiriyor.
‘BU MEVZUDA ÜLKEMİZDE BİR AÇIK VAR’
“Özel dedektif olmama bir tesadüfler sebep oldu” diyen Murat Uzunal, evvelki mesleğinin özel korumalık olduğunu belirtiyor. Uzunal, korumalık yaparken aldığı eğitimlerin, algı ve konsantrasyonunun bu mesleği yaparken avantaj sağladığını belirtiyor. 16 yıldır özel dedektif olarak çalıştığını belirten Uzunal, “Özel dedektifliğe geçiş niçinim, bu mevzuda ülkemiz genelinde bir açık olmasıydı. Sivil araştırmalar konusunda bir açık olduğunu gördüğüm için bu mesleğe geçiş yaptım” diyor.
YÖNLENDİRME YA DA İNTERNET ÜZERİNDEN GELİYORLAR
İnsanların kendilerine nasıl başvurdukları konusunda da bilgi veren özel dedektif Uzunal, müşterilerin avukatlık ofislerinin yönlendirmesi ya da arama motorları üzerinden kendilerine ulaştığını belirtiyor. Araştırılması gereken mevzulara nasıl yaklaştıklarını aktaran Uzunal, “Başvurularını ofisimize gelerek ya da telefon görüşmesi kararı yapıyorlar. Araştırma yapmamızı istedikleri bahisleri aktardıklarında müşterimizin sıkıntısını tam olarak anladıktan daha sonra bir yol haritası sunuyoruz. kimi vakit daha kestirme yolları araştırıyoruz.” diyerek, müşterilerinin yasal taleplerini karşılamaya çalıştıklarını söylüyor.
‘HER ARAŞTIRMA İÇİN FARKLI PLANLARIMIZ OLUR’
Uzundal, kendileri için araştırmaya başlarken sonuç alma yüzdesinin belirli bir oranın üzerinde olmasının kıymetli olduğunu vurguluyor. Uzundal, “Biz firma olarak sonuçlanma yüzdesi düşük araştırmalar ortasında bulunmuyoruz. Sonuçta işimiz, elle tutulur, gözle görülür kanıtlar elde etmek. Her araştırma için A planı, B planı, C planımız olur. Maliyet konusu ele alınır. Müşterimize avantajları ve dezavantajları ile sunulur” diyor.
‘ALDATAN TARAF SIKI ÖNLEM ALIRSA…’
Bilgi, delil ya da bilgi toplama noktasında hangi şartların zorluk yarattığı sorusuna ise Murat Uzunal, “En zorlandığımız şartlar külliyen izole olan şartlar. Örnek olarak boşanma davası üzerinde çalıştığımızı var iseyalım. Bir aldatma durumu var ancak bireyler fazlaca dikkatli davranıp umuma açık alanlarda bulunmuyor. Bu tip bir durum bizi epeyce zorlar. Zira çalışmalarımız halka açık alanlarda yapılabiliyor” yanıtını veriyor.
‘YASALARA UYGUN DAVRANILMAZSA CEZA ALIRSINIZ’
Pekala, kişi ya da kurum, yardım aldığı dedektiften şikayetçi olabilir mi? Tüzel hudut nerede başlayıp nerede bitiyor? Avukat Deniz Akbıyık, bu sorulara, “Dedektif kanıt elde etmek maksadıyla maddelerimize karşıt bir aksiyonda bulunursa, birebir zamandadektiften tıpkı vakitte dedektiflik yardımı alan şahıstan şikayetçi olunabilir” karşılığını veriyor.
Maddelere alışılmamış elde edilen kanıtlardan kastedilenin ne olduğunu da açıklayan avukat Akbıyık, “Bir kanıt elde etmek gayesiyle, dedektif kişinin meskenine gizlice girerse, ‘özel hayatın kapalılığının ihlali’ ve ‘konut dokunulmazlığının ihlali’ üzere cürümler oluşur. bu biçimde bir durumda tıpkı zamandadektiflik yardımı alan şahıstan tıpkı vakitte dedektiften şikayetçi olabilir” ikazını yapıyor.
YASASI YOK LAKİN YASAK DA DEĞİL
“Özel dedektiflik kimi ülkelerde yasal olarak düzenlenmiş bir hizmet çeşidi olsa da Türkiye’de özel dedektiflere ait bir yasa bulunmuyor” diyen avukat Deniz Akbıyık, dedektifliğin Türk Ceza Kanunu’na nazaran bir kabahat olmadığını da ekliyor. Dedektiflik kurumunun maddelerce düzenlenmemesinin, yasa açığından yaralanmak manasına gelmediğini söyleyen Akbıyık, bunun niçinini ise şu biçimde açıklıyor: “Çünkü, her ne kadar özel dedektiflik kurumunun düzenlenmemesi yahut kabahat olarak tanımlanmaması kelam konusu olsa da, dedektifin aksiyonları, her Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı üzere TCK’ya ve ilgili öbür tüm mevzuata tabidir.”
BU KANITLAR MAHKEMEDE KABUL EDİLMİYOR
Merak edilen bir başka mevzu da, dedektiflik yoluyla elde edilen dokümanların hangilerinin mahkemede kanıt olarak sayılıp sayılmadığı… Avukat Deniz Akbıyık, kanıtların geçerliliğinin kanunlara muhalif yoldan elde edilip edilmediğine bakılırsa değişeceğini tabir ediyor. “Anayasamızın 38. unsuru ‘Kanuna ters olarak elde edilmiş bulgular, kanıt olarak kabul edilmez’ der” uyarısı yapan Akbıyık, şu ayrıntıları paylaşıyor:
“Söz konusu unsur, hukukun temel unsurlarından ‘Zehirli ağacın meyvesi de zehirlidir’ prensibinin anayasamızdaki tezahürüdür. Yani hukuka karşıt yollardan elde edilmiş kanıtlar yargılama esnasında kullanılamaz ve kanıt olma vasfını yitirirler.”
Akbıyık, dedektiflik yoluyla elde edilen kanıtların hukuka alışılmamış yollardan elde edilmişse geçerli sayılmayacağını lakin hukuka ters yollardan elde edilmemişse kanıt olarak kabul edileceğinin altını çiziyor.
BOŞANMA VE VELAYET DAVALARI BİRİNCİ SIRADA
Türkiye’de dedektiflere gelen talepler içinde boşanma ve velayet davaları başı çekiyor. Özel dedektif Murat Uzunal, “Aldatılan erkek eşinden boşanırken nafaka ve tazminat ödemek istemiyor. Şayet bir sadakatsizlik kararı bu duruma gelindiyse, kişinin hakkını savunmasından daha doğal bir durum olamaz” diyor.
‘DEDEKTİFLER MAĞDURİYET YAŞAYANLARIN YANINDA YER ALIR’
Özel dedektif bu tip durumlarda devreye girerek hizmet sunduğunu da belirten Uzunal, dedektiflerin mağduriyet yaşayanların yanında olduğunu söyleyerek, “Yasalarımıza bakılırsa zina kabahat değildir, ancak sadakatsizlik mahkeme sürecinde kusur olarak kabul edilir. Özetle, özel dedektif mağduriyet yaşayan bireylerin yanında yer alarak, koşulların şahısların lehine değişimi konusunda rol oynar” açıklamasını yapıyor.
YARGITAY: TEK TARAFLI DEDEKTİFLİK HİZMETİ BİR KUSUR
Avukat Deniz Akbıyık, Yargıtay’ın boşanma davasında taraf olan eşlerden birinin sadece dedektif tutmasını bir kusur olarak değerlendirdiğini belirtiyor. “Dedektif tutulması, tutan eş açısından davaya negatif tesir de yaratabilir” diyen Akbıyık, şu tavsiyelerde de bulunuyor: “Tabi her şartta somut olayın koşulları tekrar yine değerlendirilmeli, ayrıca bir kanıt elde etme imkanının olup olmadığına dikkat edilmeli ve bir hukukçu nezaretinde hareket edilmeli.”
‘SARILMA, EL ELE YÜRÜME ZİNAYI KANITLAMAZ’
Dedektiflik ekseriyetle maliyeti yüksek bir hizmet. Bu niçinle de ekonomik durumu uygun olan bireyler, bu yola başvuruyor. Boşanma davalarında hangi ispatların ehemmiyet taşıdığını anlatan boşanma avukatı Serpil Çınar, “Boşanma davalarında, sadakat yükümlülüğünü ihlal eden eşin aldattığına dair kanıtlar ehemmiyet taşıyor. Lakin değerli olan konu, mahkeme evrakına sunulan kanıtların hukuka uygun kanıtlar olması” diyor.
Sarılma, el ele yürüme ise duygusal bağı gösterir lakin zinayı kanıtlamaz” diyen Çınar, “Zinanın olması halinde eşin, üçüncü bir şahısla cinsel birleşmede bulunduğunun ispat edilmesi koşuldur. Yargıtay kararlarına göre bir kişinin üçüncü bir şahısla birebir meskende kalması, birlikte otele gitmesi halinde zina ispatlanmış sayılır. İtimat sarsıcı hareket dediğimiz bu durum telefon kaydı, fotoğraf, iletileşme içerikleri ile ispat edilebilecektir” ayrıntısını veriyor.
‘BİZ PAPARAZZİ ÜZERE ÇALIŞMIYORUZ’
Türkiye’de dedektiflerin paparazzi üzere çalıştığını düşünen bir epey kişi var. Türkiye’de dedektiflik teriminin yanlış anlaşıldığını düşünen özel dedektif Murat Uzunal, “Toplum bizi sadece eş takibi yapan beşerler olarak pahalandırıyor. halbuki çalışma alanımız pek geniş. örneğin, kullandığınız şampuan ve kozmetik mamüllerinin düzmecelerini tespit edip bulmak, sıhhatiniz için yapılan faydalı bir çalışma” açıklamasında bulunuyor.
Türkiye’de özel dedektiflik yasası çabucak hemen olmamasının birtakım handikaplar yarattığını lisana getiren Uzunal, bu mevzuda sıkıntılı… “Bu bireylerin yaptığı profesyonellik dışı davranışlar, müşterilerimizin bize ulaştıklarında fazlaca temkinli olmalarına sebep oluyor” diyen Uzunal, kelamlarını şöyleki tamamlıyor:
“Bizim yaptığımız araştırmalar bize başvuran bireylerin menfaatlerini muhafaza maksatlıdır. Nasıl bir avukat müvekkilinin haklarını korursa, biz de mağduriyet yaşayan şahısların yanında yer alıyoruz. Bir de bizim paparazzi üzere çalıştığımızı düşünen birtakım müşterilerimiz oluyor. halbuki bizim yaptığımız araştırmalarda kapalılık ön planda.”