Kritik tarih: 18 Ocak 2022, saat 21.51! NASA deklare etti: Saklamanın bir yolu olmazdı…
Derleyen: Betül Yasemin Keskin / Milliyet.com.tr- İnsanlık tarihi boyunca dünya devir periyot asteroit tehlikeleriyle karşı karşıya kaldı. kimi birtakım göktaşı dünyaya düştü ve bir tabiat mükemmeli oluşturdu, kimi birtakım da dünyaya ulaşması sırf bir ihtimal olarak kaldı. Pekala muhtemel bir tehlike karşısında yetkililerin tutumu ne olacak?
“DON’T LOOK UP” DEĞİL, “LOOK UP”
Son günlerin en epeyce konuşulan sinemalarından olan, ‘Don’t Look Up’ iki bilim beşerinin başına gelenleri ve uğraşlarını anlatmasından fazla, aslında muhtemel bir meteor tehlikesi karşısında önde gelen devletlerin ve kurumların nasıl bir tutum takınacaklarının eleştirisini yapıyor. İnsanlığın bahtını etkileyen bir durumun üstünü mü örtecekler, yoksa halka kısa bir süre içerisinde sonlarının geleceğini söyleyip ‘hayata veda etme şansı’ mı tanıyacaklar?
Başından sonuna büsbütün iki bilim beşerinin sisteme karşı verdiği çabayı anlatan bu sineması bir kenara koyup biz de yaşanması beklenen tehlikelere karşı neler yapabileceğimize, daha sonra da tarihte yaşananlara bakalım.
NASA TEHLİKEYİ SAKLAR MI?
Sineması izleyenler dünyanın yazgısını tehdit eden bir göktaşının varlığı durumunda “NASA ne kadar muteber?” sorusunu soruyor. NASA’nın Goddard Merkezi’nde bilim bağlantısından sorumlu gökbilimci Michelle Tyler ise daha evvel de gündeme gelen bu soruya esprili lakin net yanıtlar vermişti.
Tyler, “Biz insanız ve tehlikeli bir şeyin geleceğini bilseydik, onu saklamamızın bir yolu olmazdı. Bunun komplo teorisyenlerini ikna etmeyeceğini biliyorum lakin NASA’daki çalışmalarımıza dair en sevdiğim şeylerden biri, bunların şeffaflığı ve makus bir şey olsa bile size anlatacak olmamız” demişti.
GERÇEK TEHLİKE ‘EMPIRE STATE’ BÜYÜKLÜĞÜNDE!
Sineması izleyenler mümkün bir tehlike karşısında ne yapacaklarını sorgularken, bilim insanları gelecek hafta 18 Ocak günü saat 21.51’de Dünya’ya en yakın pozisyondan geçmesi beklenen asteroitin uzunluğunun 1 kilometre olduğunu söylemiş oldu. Düzgün haber şu ki, Dünya’ya 1,93 milyon kilometre uzaklıktan geçecek asteroit inançlı bir açıklığa sahip olacak. Yani tam olarak ‘Empire States’ binası büyüklüğünde olan bu asteroit hesaplamalara nazaran Dünya’ya çarpmayacak.
YILDIZ ÜZERE GÖRÜNECEK
‘Asteroit (7482) 1994 PC1’ olarak isimlendirilen gök cismi, birinci vakit içinderda 1994 yılında astronom Robert McNaught tarafınca Avustralya’daki Siding Spring Gözlemevi’nde keşfedildi. Araştırmacılar, yapılan çalışmalar kararında asteroiti ‘potansiyel tehlike’ kategorisine aldı. Bu asteroit her ne kadar ‘potansiyel tehlikeli’ olarak anılsa da gezegenimiz için tehlikeli olduğunu söylemek yanlış olur.
ABD İstanbul Büyükelçiliği de NASA’nın asteroitlerle ilgili hazırladığı bir görüntüyü toplumsal medya hesabından paylaştı. Görüntüde Dünya’nın her gün asteroit bombardımanına uğradığı ve asteroitlerin hangi şartlarda tehlike yaratıp yaratmayacağına dair bilgiler veriliyor.
Yapılan hesaplamalar bu asteroitin Dünya’ya 1,93 milyon kilometre uzaklıktan geçeceğini yani Ay’ın Dünya’ya pozisyonundan bile 5,15 kat daha uzakta bulunacağını hesapladı. Bilim insanları, asteroidin yörüngesini hesaplayarak yanılgı hissesinin sırf 133 kilometre olduğunu söylemiş oldu. Bu niçinle yakın bir vakitte çarpışma riskinin olmadığı açıkça görülüyor. Bu ortada asteroit, Dünya’ya göre saniyede yaklaşık 19.56 kilometrelik akıllara sakinlik veren bir süratte seyahat edecek lakin sadece bir gece gökyüzünde yıldız üzere görünecek.
TEKRAR GELECEK!
Asteroit (7482) 1994 PC1, bundan 89 yıl evvel 17 Ocak 1933’te Dünya’ya 1,1 milyon kilometrelik yakın ve inançlı bir uzaklıkta geçiş yapmıştı. Tam 89 yıl daha sonra gelecek hafta bir daha Dünya’nın yakınlarından geçecek bu asteroit bilim insanlarının hesaplamalarına bakılırsa bir daha 18 Ocak 2105’te Dünya’ya benzeri bir aradan geçecek.
‘ENDİŞELENMEYE GEREK YOK’
NASA’nın 18 Ocak’ta dünyanın yakınlarından geçecek göktaşını ‘potansiyel tehlike’ olarak yorumlanması lakin ‘Dünyayı tehdit etmiyor’ demesi ne mana söz ediyor? Astrofizikçi ve Tanınan Bilim Muharriri Dr. Selçuk Topal, “Kelam konusu asteroit Dünya’ya yaklaşık 2 milyon km uzaklıktan geçecek. Yani Dünya-Ay uzaklığının 5 katı bir aradan geçip gidecek” sözlerini kullandı.
Asteroidin 1 km’lik çapını dikkate alındığında Dünya’ya çarptığında önemli sorun oluşturabilecek büyüklükte olduğunu söyleyen Topal, bilinen asteroitlerin yüzde 99’undan daha büyük bir çapa sahip olduğunu da ekledi. (7482) 1994 PC1 isimli asteroidin 1994 yılında keşfedildiğini söyleyen Selçuk Topal, “Tehlikeli asteroitler kümesinde yer alıyor. İstatistiksel olarak bakarsak bu boyuttaki asteroitler gezegenimize ortalama 1 milyon yılda bir çarpar. Lakin endişelenmeye gerek yok” diye konuştu.
‘BİR GÜN KORUMAK ZORUNDA KALACAĞIZ’
Çoğunluğu bahsedilen boyutlarda olmasa da astreoit geçişlerinin çoğunlukla olduğunun altını çizen Dr. Topal, “örneğin bu ay ortasında 10 asteroit gezegenimize 1 ile 10 milyon km içinde değişen uzaklıklardan geçişler yapacak. 7482 kodlu bu asteroidin yörünge periyodu 1,5 yıldan biraz daha uzun. Bundan daha sonraki en yakın geçişi ise 2105 yılında olacak lakin yakın derken 2,3 milyon km uzaklıktan bahsediyorum. Yani bu geçişinden çok daha uzak bir uzaklıktan geçip gidecek” dedi.
Topal, daha epeyce sayıda tehlikeli asteroit keşfedildikçe gezegenimizin tehditlere karşı ne kadar savunmasız olduğunu her geçen gün daha güzel anladığımızı söylemiş oldu. Selçuk Topal, “Bir gün gezegenimizi devasa bir asteroidin tehdidine karşı korumak zorunda kalacağız” diyerek bu alandaki çalışmalara istinasız her ülkenin dayanak vermesi gerektiğini, kelam konusu berbat senaryoların gezegen boyutunda bir yıkıma niye olacağına dikkat çekti.
DÜNYA’YA DÜŞEN GÖKTAŞLARININ MUCİZESİ
Uzayla ilgili merak edilen mevzularından biri de meteorlar. Biz bu durumu yıldız kayması olarak bilsek de daha ender periyotlarda birtakım asteroitler atmosferden girerek dünyaya ulaşıyor ve çarptıkları yerde krater gölü oluşturabiliyor.
Bugün yeryüzünde bilinen tam 190 tane doğruluğu bilimsel bilgilerle ispatlanmış çarpma krateri bulunuyor. Bu kraterlerin neredeyse tamamı imajları ve ihtişamıyla bakılırsanleri büyülüyor. Bu krater göllerinden birkaçına daha yakından bakalım:
LONAR KRATERİ
1823 yılında İngiliz memur J.E Alexander tarafınca Hindistan’da keşfedilen Lonar krater gölünün, bazalt kaya düzlüklerinde bulunduğu için birinci vakit içinderda volkanik hareketler kararında oluştuğu düşünülmüş. Lakin günümüzde yapılan çalışmalar kararı bu kraterin 55 bin yıl öncesinde bir asteroitin dünyaya düşmesi kararı oluştuğu bulundu.
Bu bölgede yetişen çeşitli bitkiler ve yaşayan canlılar araştırmacıları şaşırtıyor. Ayrıyeten Lonar krateri mitolojik açıdan da fazlaca değerli bir yere sahip. Lonar kraterinin Hinduizm ilahlarından biri olan Vişnu’nun şeytan Lavanasura’yı öldürdüğü yer olduğuna inanılıyor. İnanışa göre bu krater şeytanın yatağı ve kraterin ortasındaki su ise şeytanın kanı…
WOLFE CREEK KRATERİ
Wolfe Creek Krateri, Kuzeybatı Avustralya’da oluşmuş bir göktaşı krateri. Yapılan çalışmalar kraterin ömrünün 150 bin yıllık olduğunu gösteriyor. 1947 yılında keşfedilen bu yaşlı krater hakkında lokal halk Aborjinlerin birfazlaca kıssası var. Her bakımdan mükemmel bir görünüme sahip olan bu krater gölü inanışa nazaran devasa yılanların yeryüzüne çıktığı bir nokta.
Türlü inanışların yanı sıra biçimi ve büyüklüğü bakımından kraterin ortasında dünyada eşine, benzerine rastlanmayan canlı tiplerinin olduğu düşünülüyor.
GOSSE BLUF KRATERİ
Avusturalya krater çeşitliliği bakımından dünyanın genelinden daha fazlasına sahip. Gosse Bluf krateri de tıpkı öbür kraterler üzere epeyce değerli. Şayet bu kratere ulaşmak isterseniz kesinlikle bölgede yaşayan Aborjinlerin söylemiş olduklerini dikkate almalısınız.
142 milyon yıl evvel bu bölgeye çarparak oluşan krater, kutsal sayılan bir bölge. Aborjinlerin inanışları da tıpkı bilimsel açıdan olduğu üzere gökyüzünden geliyor. Aborjin halkı Tanrıça Tnorala’nın gökyüzünde bir küme bayanla dans ederken bebeğini beşiğe koyduğunu ve o beşiğin dünyaya düşerek bu krater gölünü oluşturduğuna inanıyor. İşte bu yüzden de bu kraterin korunması gerektiğine inanıyorlar.
Derleyen: Betül Yasemin Keskin / Milliyet.com.tr- İnsanlık tarihi boyunca dünya devir periyot asteroit tehlikeleriyle karşı karşıya kaldı. kimi birtakım göktaşı dünyaya düştü ve bir tabiat mükemmeli oluşturdu, kimi birtakım da dünyaya ulaşması sırf bir ihtimal olarak kaldı. Pekala muhtemel bir tehlike karşısında yetkililerin tutumu ne olacak?
“DON’T LOOK UP” DEĞİL, “LOOK UP”
Son günlerin en epeyce konuşulan sinemalarından olan, ‘Don’t Look Up’ iki bilim beşerinin başına gelenleri ve uğraşlarını anlatmasından fazla, aslında muhtemel bir meteor tehlikesi karşısında önde gelen devletlerin ve kurumların nasıl bir tutum takınacaklarının eleştirisini yapıyor. İnsanlığın bahtını etkileyen bir durumun üstünü mü örtecekler, yoksa halka kısa bir süre içerisinde sonlarının geleceğini söyleyip ‘hayata veda etme şansı’ mı tanıyacaklar?
Başından sonuna büsbütün iki bilim beşerinin sisteme karşı verdiği çabayı anlatan bu sineması bir kenara koyup biz de yaşanması beklenen tehlikelere karşı neler yapabileceğimize, daha sonra da tarihte yaşananlara bakalım.
NASA TEHLİKEYİ SAKLAR MI?
Sineması izleyenler dünyanın yazgısını tehdit eden bir göktaşının varlığı durumunda “NASA ne kadar muteber?” sorusunu soruyor. NASA’nın Goddard Merkezi’nde bilim bağlantısından sorumlu gökbilimci Michelle Tyler ise daha evvel de gündeme gelen bu soruya esprili lakin net yanıtlar vermişti.
Tyler, “Biz insanız ve tehlikeli bir şeyin geleceğini bilseydik, onu saklamamızın bir yolu olmazdı. Bunun komplo teorisyenlerini ikna etmeyeceğini biliyorum lakin NASA’daki çalışmalarımıza dair en sevdiğim şeylerden biri, bunların şeffaflığı ve makus bir şey olsa bile size anlatacak olmamız” demişti.
GERÇEK TEHLİKE ‘EMPIRE STATE’ BÜYÜKLÜĞÜNDE!
Sineması izleyenler mümkün bir tehlike karşısında ne yapacaklarını sorgularken, bilim insanları gelecek hafta 18 Ocak günü saat 21.51’de Dünya’ya en yakın pozisyondan geçmesi beklenen asteroitin uzunluğunun 1 kilometre olduğunu söylemiş oldu. Düzgün haber şu ki, Dünya’ya 1,93 milyon kilometre uzaklıktan geçecek asteroit inançlı bir açıklığa sahip olacak. Yani tam olarak ‘Empire States’ binası büyüklüğünde olan bu asteroit hesaplamalara nazaran Dünya’ya çarpmayacak.
YILDIZ ÜZERE GÖRÜNECEK
‘Asteroit (7482) 1994 PC1’ olarak isimlendirilen gök cismi, birinci vakit içinderda 1994 yılında astronom Robert McNaught tarafınca Avustralya’daki Siding Spring Gözlemevi’nde keşfedildi. Araştırmacılar, yapılan çalışmalar kararında asteroiti ‘potansiyel tehlike’ kategorisine aldı. Bu asteroit her ne kadar ‘potansiyel tehlikeli’ olarak anılsa da gezegenimiz için tehlikeli olduğunu söylemek yanlış olur.
ABD İstanbul Büyükelçiliği de NASA’nın asteroitlerle ilgili hazırladığı bir görüntüyü toplumsal medya hesabından paylaştı. Görüntüde Dünya’nın her gün asteroit bombardımanına uğradığı ve asteroitlerin hangi şartlarda tehlike yaratıp yaratmayacağına dair bilgiler veriliyor.
Yapılan hesaplamalar bu asteroitin Dünya’ya 1,93 milyon kilometre uzaklıktan geçeceğini yani Ay’ın Dünya’ya pozisyonundan bile 5,15 kat daha uzakta bulunacağını hesapladı. Bilim insanları, asteroidin yörüngesini hesaplayarak yanılgı hissesinin sırf 133 kilometre olduğunu söylemiş oldu. Bu niçinle yakın bir vakitte çarpışma riskinin olmadığı açıkça görülüyor. Bu ortada asteroit, Dünya’ya göre saniyede yaklaşık 19.56 kilometrelik akıllara sakinlik veren bir süratte seyahat edecek lakin sadece bir gece gökyüzünde yıldız üzere görünecek.
TEKRAR GELECEK!
Asteroit (7482) 1994 PC1, bundan 89 yıl evvel 17 Ocak 1933’te Dünya’ya 1,1 milyon kilometrelik yakın ve inançlı bir uzaklıkta geçiş yapmıştı. Tam 89 yıl daha sonra gelecek hafta bir daha Dünya’nın yakınlarından geçecek bu asteroit bilim insanlarının hesaplamalarına bakılırsa bir daha 18 Ocak 2105’te Dünya’ya benzeri bir aradan geçecek.
‘ENDİŞELENMEYE GEREK YOK’
NASA’nın 18 Ocak’ta dünyanın yakınlarından geçecek göktaşını ‘potansiyel tehlike’ olarak yorumlanması lakin ‘Dünyayı tehdit etmiyor’ demesi ne mana söz ediyor? Astrofizikçi ve Tanınan Bilim Muharriri Dr. Selçuk Topal, “Kelam konusu asteroit Dünya’ya yaklaşık 2 milyon km uzaklıktan geçecek. Yani Dünya-Ay uzaklığının 5 katı bir aradan geçip gidecek” sözlerini kullandı.
Asteroidin 1 km’lik çapını dikkate alındığında Dünya’ya çarptığında önemli sorun oluşturabilecek büyüklükte olduğunu söyleyen Topal, bilinen asteroitlerin yüzde 99’undan daha büyük bir çapa sahip olduğunu da ekledi. (7482) 1994 PC1 isimli asteroidin 1994 yılında keşfedildiğini söyleyen Selçuk Topal, “Tehlikeli asteroitler kümesinde yer alıyor. İstatistiksel olarak bakarsak bu boyuttaki asteroitler gezegenimize ortalama 1 milyon yılda bir çarpar. Lakin endişelenmeye gerek yok” diye konuştu.
‘BİR GÜN KORUMAK ZORUNDA KALACAĞIZ’
Çoğunluğu bahsedilen boyutlarda olmasa da astreoit geçişlerinin çoğunlukla olduğunun altını çizen Dr. Topal, “örneğin bu ay ortasında 10 asteroit gezegenimize 1 ile 10 milyon km içinde değişen uzaklıklardan geçişler yapacak. 7482 kodlu bu asteroidin yörünge periyodu 1,5 yıldan biraz daha uzun. Bundan daha sonraki en yakın geçişi ise 2105 yılında olacak lakin yakın derken 2,3 milyon km uzaklıktan bahsediyorum. Yani bu geçişinden çok daha uzak bir uzaklıktan geçip gidecek” dedi.
Topal, daha epeyce sayıda tehlikeli asteroit keşfedildikçe gezegenimizin tehditlere karşı ne kadar savunmasız olduğunu her geçen gün daha güzel anladığımızı söylemiş oldu. Selçuk Topal, “Bir gün gezegenimizi devasa bir asteroidin tehdidine karşı korumak zorunda kalacağız” diyerek bu alandaki çalışmalara istinasız her ülkenin dayanak vermesi gerektiğini, kelam konusu berbat senaryoların gezegen boyutunda bir yıkıma niye olacağına dikkat çekti.
DÜNYA’YA DÜŞEN GÖKTAŞLARININ MUCİZESİ
Uzayla ilgili merak edilen mevzularından biri de meteorlar. Biz bu durumu yıldız kayması olarak bilsek de daha ender periyotlarda birtakım asteroitler atmosferden girerek dünyaya ulaşıyor ve çarptıkları yerde krater gölü oluşturabiliyor.
Bugün yeryüzünde bilinen tam 190 tane doğruluğu bilimsel bilgilerle ispatlanmış çarpma krateri bulunuyor. Bu kraterlerin neredeyse tamamı imajları ve ihtişamıyla bakılırsanleri büyülüyor. Bu krater göllerinden birkaçına daha yakından bakalım:
LONAR KRATERİ
1823 yılında İngiliz memur J.E Alexander tarafınca Hindistan’da keşfedilen Lonar krater gölünün, bazalt kaya düzlüklerinde bulunduğu için birinci vakit içinderda volkanik hareketler kararında oluştuğu düşünülmüş. Lakin günümüzde yapılan çalışmalar kararı bu kraterin 55 bin yıl öncesinde bir asteroitin dünyaya düşmesi kararı oluştuğu bulundu.
Bu bölgede yetişen çeşitli bitkiler ve yaşayan canlılar araştırmacıları şaşırtıyor. Ayrıyeten Lonar krateri mitolojik açıdan da fazlaca değerli bir yere sahip. Lonar kraterinin Hinduizm ilahlarından biri olan Vişnu’nun şeytan Lavanasura’yı öldürdüğü yer olduğuna inanılıyor. İnanışa göre bu krater şeytanın yatağı ve kraterin ortasındaki su ise şeytanın kanı…
WOLFE CREEK KRATERİ
Wolfe Creek Krateri, Kuzeybatı Avustralya’da oluşmuş bir göktaşı krateri. Yapılan çalışmalar kraterin ömrünün 150 bin yıllık olduğunu gösteriyor. 1947 yılında keşfedilen bu yaşlı krater hakkında lokal halk Aborjinlerin birfazlaca kıssası var. Her bakımdan mükemmel bir görünüme sahip olan bu krater gölü inanışa nazaran devasa yılanların yeryüzüne çıktığı bir nokta.
Türlü inanışların yanı sıra biçimi ve büyüklüğü bakımından kraterin ortasında dünyada eşine, benzerine rastlanmayan canlı tiplerinin olduğu düşünülüyor.
GOSSE BLUF KRATERİ
Avusturalya krater çeşitliliği bakımından dünyanın genelinden daha fazlasına sahip. Gosse Bluf krateri de tıpkı öbür kraterler üzere epeyce değerli. Şayet bu kratere ulaşmak isterseniz kesinlikle bölgede yaşayan Aborjinlerin söylemiş olduklerini dikkate almalısınız.
142 milyon yıl evvel bu bölgeye çarparak oluşan krater, kutsal sayılan bir bölge. Aborjinlerin inanışları da tıpkı bilimsel açıdan olduğu üzere gökyüzünden geliyor. Aborjin halkı Tanrıça Tnorala’nın gökyüzünde bir küme bayanla dans ederken bebeğini beşiğe koyduğunu ve o beşiğin dünyaya düşerek bu krater gölünü oluşturduğuna inanıyor. İşte bu yüzden de bu kraterin korunması gerektiğine inanıyorlar.