‘Kumaş maskeyi yıkama’ uyarısı
MERT İNAN İstanbul – Cerrahi maske yerine halihazırda farklı kumaş tiplerinden yapılan ve birfazlaca sefer yıkanıp kullanılan maskeler yaygın olarak tercih edilirken, bu alanda yapılan laboratuvar araştırmasından enteresan sonuçlar elde edildi. Farklı kumaşlardan hazırlanan maskelerin aerosol boyut kabul edilen 0.3-0.5 µm’lik (mikrometre) partikülleri yakalama kabiliyeti ve fazlacalu yıkama daha sonrası partikülleri tutma üstündeki etkisinin incelendiği laboratuvar araştırmasında, partikülleri en tesirli biçimde yakalayan bez maskelerin pamuklu kumaşlardan yapılanlar olduğu saptandı. Araştırmada kumaş içeriği yüzde 100 saf ipek, yüzde 80 ipek-yüzde 20 polyester, yüzde 100 saten, yüzde 100 polyester, yüzde 100 pamuk, yüzde 100 bambu ve yüzde 50 polyester-yüzde 50 pamuk olmak üzere yedi farklı gereç seçildi. EN 14683 standardına bakılırsa üretilen cerrahi maskeler ile kumaş maskeler karşılaştırılırken, kumaş maskeler, yıkama öncesi, 10 yıkama daha sonrası olmak üzere test edildi.
En sağlamı ipek…
Yıkamadan evvel saf ipekten yapılan maskenin 0.3-0.5 µm aerosol partiküllerinin yüzde 9.1’ini, yüzde 80 ipek-yüzde 20 polyester kumaş maskenin ise yüzde 53.5, yüzde 100 saten kumaş maskenin yüzde 7.8, yüzde 100 polyester kumaş maskenin yüzde 51.9, yüzde 100 pamuklu kumaş maskenin yüzde 26.2 partikülleri yakalama oranına sahip olduğu saptandı. Araştırmada yüzde 80 ipek-yüzde 20 polyester karışımlı kumaş maskenin yıkanmadığı takdirde en sağlam eser olduğu tespit edildi.
Bilim Şurası Üyesi Prof. Dr. Mustafa Necmi İlhan’ın yanı sıra Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi ve Gazi Üniversitesi Hastanesi’nden Ayşe Kalkancı, Hasret Hoş Tunçcan, Serpil Baş, Bedia Bostan, Figen Bay, Ülker Metin, Pınar Aysert Yıldız, Selçuk Özger ile Murat Dizbay’ın gerçekleştirdiği araştırmadan elde verilen bulgulara yönelik görüşler ise şöyleki sıralandı: “Çalışmamızda yıkama öncesi inançlı bulunan yüzde 80 ipek-yüzde 20 polyesterden üretilen kumaş maskenin yıkama daha sonrası partikül tutma özelliği değerli ölçüde azalmıştır. Yıkama, polyesterin partikül tutma özelliğini değerli ölçüde azaltır. Bu niçinle polyester içeren sentetik kumaşların maske yapmaya uygun olmadığı gözlemlenmiştir. Tıbbi maskelerin polistiren ve polyester üzere hammaddeler içerdiği düşünüldüğünde yıkanıp yine tekrar kullanılmaya uygun olmadığı yorumlanabilir. Kumaş maskeler birden çok yıkamaya güçlü olmalıdır. Bu çalışmada yıkandıktan daha sonra en inançlı kumaşların pamuklu kumaşlar olduğu bulunmuştur.”
Avrupa’da standart farklı
Tıbbi maskeler Avrupa standardı 14683’e (Avrupa Normu, EN 14683) uygun olarak üretiliyor. Bu standarda nazaran tıbbi maskeler dokumasız kumaştan yapılırken, hammadde olarak Polipropilen polistiren, polietilen ve polyester kumaş kullanılması gerekiyor. Standartlara bakılırsa tıbbi maskelerin, standartta açıklandıği üzere en az yüzde 95 bakteriyel filtrasyon randımanı içermesi gerekirken, bez maskenin en az 5 yıkamadan daha sonra 3 µm’den büyük partiküllerin yüzde 90’ından fazlasını tutması gerektiği belirtiliyor.
MERT İNAN İstanbul – Cerrahi maske yerine halihazırda farklı kumaş tiplerinden yapılan ve birfazlaca sefer yıkanıp kullanılan maskeler yaygın olarak tercih edilirken, bu alanda yapılan laboratuvar araştırmasından enteresan sonuçlar elde edildi. Farklı kumaşlardan hazırlanan maskelerin aerosol boyut kabul edilen 0.3-0.5 µm’lik (mikrometre) partikülleri yakalama kabiliyeti ve fazlacalu yıkama daha sonrası partikülleri tutma üstündeki etkisinin incelendiği laboratuvar araştırmasında, partikülleri en tesirli biçimde yakalayan bez maskelerin pamuklu kumaşlardan yapılanlar olduğu saptandı. Araştırmada kumaş içeriği yüzde 100 saf ipek, yüzde 80 ipek-yüzde 20 polyester, yüzde 100 saten, yüzde 100 polyester, yüzde 100 pamuk, yüzde 100 bambu ve yüzde 50 polyester-yüzde 50 pamuk olmak üzere yedi farklı gereç seçildi. EN 14683 standardına bakılırsa üretilen cerrahi maskeler ile kumaş maskeler karşılaştırılırken, kumaş maskeler, yıkama öncesi, 10 yıkama daha sonrası olmak üzere test edildi.
En sağlamı ipek…
Yıkamadan evvel saf ipekten yapılan maskenin 0.3-0.5 µm aerosol partiküllerinin yüzde 9.1’ini, yüzde 80 ipek-yüzde 20 polyester kumaş maskenin ise yüzde 53.5, yüzde 100 saten kumaş maskenin yüzde 7.8, yüzde 100 polyester kumaş maskenin yüzde 51.9, yüzde 100 pamuklu kumaş maskenin yüzde 26.2 partikülleri yakalama oranına sahip olduğu saptandı. Araştırmada yüzde 80 ipek-yüzde 20 polyester karışımlı kumaş maskenin yıkanmadığı takdirde en sağlam eser olduğu tespit edildi.
Bilim Şurası Üyesi Prof. Dr. Mustafa Necmi İlhan’ın yanı sıra Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi ve Gazi Üniversitesi Hastanesi’nden Ayşe Kalkancı, Hasret Hoş Tunçcan, Serpil Baş, Bedia Bostan, Figen Bay, Ülker Metin, Pınar Aysert Yıldız, Selçuk Özger ile Murat Dizbay’ın gerçekleştirdiği araştırmadan elde verilen bulgulara yönelik görüşler ise şöyleki sıralandı: “Çalışmamızda yıkama öncesi inançlı bulunan yüzde 80 ipek-yüzde 20 polyesterden üretilen kumaş maskenin yıkama daha sonrası partikül tutma özelliği değerli ölçüde azalmıştır. Yıkama, polyesterin partikül tutma özelliğini değerli ölçüde azaltır. Bu niçinle polyester içeren sentetik kumaşların maske yapmaya uygun olmadığı gözlemlenmiştir. Tıbbi maskelerin polistiren ve polyester üzere hammaddeler içerdiği düşünüldüğünde yıkanıp yine tekrar kullanılmaya uygun olmadığı yorumlanabilir. Kumaş maskeler birden çok yıkamaya güçlü olmalıdır. Bu çalışmada yıkandıktan daha sonra en inançlı kumaşların pamuklu kumaşlar olduğu bulunmuştur.”
Avrupa’da standart farklı
Tıbbi maskeler Avrupa standardı 14683’e (Avrupa Normu, EN 14683) uygun olarak üretiliyor. Bu standarda nazaran tıbbi maskeler dokumasız kumaştan yapılırken, hammadde olarak Polipropilen polistiren, polietilen ve polyester kumaş kullanılması gerekiyor. Standartlara bakılırsa tıbbi maskelerin, standartta açıklandıği üzere en az yüzde 95 bakteriyel filtrasyon randımanı içermesi gerekirken, bez maskenin en az 5 yıkamadan daha sonra 3 µm’den büyük partiküllerin yüzde 90’ından fazlasını tutması gerektiği belirtiliyor.