Muğla’da 2 bin 200 yıllık ‘hazine’ bulundu! Heyecan yaratan keşif
Fazilet Şenol / Milliyet.com.tr – Muğla Yatağan’daki Stratonikeia Antik Kenti ve Lagina kutsal alanı antik devirlerden günümüze ulaşan hayli kıymetli yapılara konut sahipliği yapıyor. Her yıl Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Pamukkale Üniversitesi ismine farklı mesleklerden yaklaşık 60 heyet üyesi ve uzman, tarihi alanda arkeolojik hafriyat, konservasyon, onarım ve çizim çalışmaları yürütüyor.
Burada yaklaşık 3 bin 500 yıllık tarihi sürece ilişkin kalıntı ve yapıları yerinde görmek mümkün. Yerleşim yerinin farklı noktalarında da bir bütünlük ve ahenk ortasında Arkaik, Klasik, Hellenistik, Roma, Bizans, Menteşe Beyliği, Osmanlı ve Cumhuriyet devirlerine ilişkin yapılar orjinal yerlerinde sergileniyor. Kenti ziyaret edenler Hellenistik, Roma, Osmanlı ve Cumhuriyet döneminin havasını soluyarak yapıları gezebiliyor.
‘ÖZEL BİR TARİHİ DOKUYA SAHİP’
UNESCO Süreksiz Kültür Mirası Listesi’ndeki antik kent Stratonikeia’da beraberinde mitolojide yer alan ilahların mermer bloklara işlendiği 61 mask bulundu. Stratonikeia Hafriyat Lideri ve Pamukkale Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Bilal Söğüt, bulunan maskların arkeoloji dünyası açısından değerini, “Stratonikeia’nın bir antik kent olmasının haricinde fazlaca özel bir tarihi dokusu var. Tiyatronun sahne binasının dış kısmına ilişkin olan masklar bu bahisteki en hoş buluntu kümelerinden birisini oluşturuyor. Bunların her birisi farklı, ilah, tanrıça ve farklı milletlerden şahıslara ilişkin yüzlerden oluşuyor. Bulunan masklardan 8 tanesi güldürü, 53 tanesi de trajedi yüzlerini içeriyor. Masklar cephelerde köşeler ve orta kısımlara gelen yerlere ilişkin ve bulundukları metopların ortasından pek kabarık olarak yapılmış durumda. Devrinin mimari anlayışıyla inancı, sanatı ve kültürü hakkında değerli bilgiler veriyor” diyerek deklare etti.
‘BÜYÜK BİR ŞANS’
Şu ana kadar 61 başka mask kabartması bulduklarını belirten Prof. Dr. Söğüt, “Bizim hesaplamalarımıza nazaran, kuzey ve batı istikamete ilişkin eksik olan 31 maskın olduğunu düşünüyoruz. Bunların kesin sayısı yapılan çalışmalar ve tüm bloklar bulunduktan daha sonra kesinleşecek” sözlerini kullandı. Söğüt, maskların betimlemelerinin yapılması ve periyodu konusunda kesin bir sonuca varmanın erken olduğunun altını çizdi. “Ancak şimdilik kabartmaların tek bir devirde yapılmadığını kesin olarak biliyoruz” diyen Bilal Söğüt, mevcut buluntulara bakılırsa çalışmaların M.Ö 1. yüzyılda başladığını ve M.S. 1. yüzyıla kadar devam ettiğinin anlaşıldığına dikkat çekti. Bulunan maskların o periyoda ilişkin ilah ve tanrıça figürlerinin betimlemeleri olduğunu söyleyen Prof. Dr. Söğüt, “Bu kadar fazlaca betimlemeyle hepsini bir ortada görme fırsatının olması büyük bir şans” diye konuştu.
UNESCO DÜNYA MİRASI’NA GİREBİLİR Mİ?
Prof. Dr. Söğüt, Stratonikeia’yı ‘tüm kültürlerin bir elin parmakları üzere yan yana durduğu bir antik kent‘ olarak tanımlıyor. Pekala antik kentte bulunan masklar bu kazıyı UNESCO Dünya Mirası’na sokabilir mi? Prof. Dr. Bilal Söğüt bu soruya, “En az 9 farklı periyoda ilişkin kalıntı ve yapıtları burada sergiliyoruz ve bunlar gezilip görülebilecek durumda. Bunun büyük bir avantaj olduğu açık. Tamamlanan hafriyatlar, ortaya çıkan yapılar ve gerçekleştirilen onarımlarla artık süreksiz listede olan hayli periyotlu kentin gelecekte UNESCO daimi listesine girmesinde en kuvvetli yönlerimizden olduğunu düşünüyorum” diyerek yanıt verdi.
ANTİK KENT İÇİNDE OSMANLI VE CUMHURİYET’İN DE İZLERİ VAR
Yapılan onarım çalışmalarıyla yaşayan bir tarih kenti olmasının da kıymetli bir dayanak olacağını söyleyen Prof. Dr. Söğüt, bu açıdan Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün takviyesi ile kentin Muhafaza Emelli İmar Planı’nın tamamlanıp uygulamaya girmesinin de fazlaca değerli olduğunu lisana getirdi. Antik kent ortasındaki Osmanlı ve Cumhuriyet devrine ilişkin yaşayan köy meydanının onarımını tamamlayı sürekliliği olan bir yere dönüştürmeyi planladıklarını söyleyen Bilal Söğüt, “Osmanlı devrinden Mehmet Eskişar dükkanları ile Cumhuriyet devrinden Semerci Ömer, Marangoz Muhsin Sayın konutları ve köy odasının çalışmaları devam ediyor. Bunların bu yıl ortasında tamamlanması planlanıyor” tabirlerini kullandı.
‘TİYATRO HAFRİYATLARI DEVAM EDİYOR’
Prof. Dr. Bilal Söğüt, kuzey kent kapısının iki girişi ve Latrina’nın (umumi tuvalet) tamamlandığını, tiyatro hafriyatlarının devam ettiğini söylemiş oldu. Prof. Dr. Söğüt, “Bouleuterion (meclis binası), gymnasion (spor yapılan alan), Roma hamamı ve öbür yapılarda da hafriyat ve onarım çalışmalarını sürdürdüklerini de ekledi. Söğüt, “Bu çalışmaları Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ile Türk Tarihi Kurumu, Muğla Valiliği ve Yatağan Belediyesi’nin dayanağı ile yapıyoruz” bilgisini verdi.
‘ÇOK KÜLTÜRLÜ BİR YAPI’
Stratonikeia’da bizi daha neler bekliyor? Prof. Dr. Bilal Söğüt, “Öncelikle Osmanlı ve Cumhuriyet devirlerinden taşınmaz kültür varlığı olarak tescillenmiş ve kamulaştırılması tamamlanan yapıların projelerini hazırlayıp onarımını yapıyoruz. Ayrıyeten antik devir yapılarında da birebir çalışmaları yürütüyoruz. Gelecekte etaplar halinde bunları tamamlamayı düşünüyoruz” dedi. Stratonikeia’da epey kültürlü bir yapının olduğunu belirterek tapınak, kilise ve caminin bir ortada olduğunu söyleyen Söğüt, bulundukları yere nazaran farklı devirlerden kalıntı ve yapıları kazarak, konservasyon ve onarımlarını yapmaya devam etmek istediklerini belirtti.
‘ÇALIŞMALAR SÜRDÜRÜLÜYOR’
“Bugüne kadar Menteşe Beyliği devrine ilişkin Selçuk Hamamı, Beyliklerden günümüze her periyodun izlerinin görüldüğü Şaban Ağa Cami, Osmanlı Dönemi’nden Osman Eskişar (Bılla) Konutu ve Cumhuriyet devrinden Hasar Sar, Ali Aydın, Mustafa Tosun meskenleri ve köy meydanındaki dükkanların onarımını tamamladık. Osmanlı ve Cumhuriyet devirlerine ilişkin taş döşeli yolların paklık ve konservasyonlarını yaptık ve bunlar ziyarete açıldı, uygun olanlar kullanılmaya başlandı” diyen Prof. Dr. Söğüt, kelamlarını şu biçimde noktaladı:
“Şaban Ağa Mescidi’ne gelenler tüm periyotları muhafazalı cam panellerin altından gorebildiği üzere ibadetini de yapabiliyor. Antik kentte elektrik ve telefon çizgisi yer altına alındı ve ziyaretçiler tarihi doku ortasında hiç bir yerde elektrik direği ve kablo görmüyor. Antik periyoda ilişkin kuzey kapı, kuzey cadde, batı cadde, bouleuterion, tiyatro ve gymnasionda çalışmalar yapıldı ve bunlar devam ediyor. Kuzey kapı, kuzey cadde ve latrinanın da mevcutta var olan bloklarına göre kısmi onarımları tamamlandı.”
Fazilet Şenol / Milliyet.com.tr – Muğla Yatağan’daki Stratonikeia Antik Kenti ve Lagina kutsal alanı antik devirlerden günümüze ulaşan hayli kıymetli yapılara konut sahipliği yapıyor. Her yıl Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Pamukkale Üniversitesi ismine farklı mesleklerden yaklaşık 60 heyet üyesi ve uzman, tarihi alanda arkeolojik hafriyat, konservasyon, onarım ve çizim çalışmaları yürütüyor.
Burada yaklaşık 3 bin 500 yıllık tarihi sürece ilişkin kalıntı ve yapıları yerinde görmek mümkün. Yerleşim yerinin farklı noktalarında da bir bütünlük ve ahenk ortasında Arkaik, Klasik, Hellenistik, Roma, Bizans, Menteşe Beyliği, Osmanlı ve Cumhuriyet devirlerine ilişkin yapılar orjinal yerlerinde sergileniyor. Kenti ziyaret edenler Hellenistik, Roma, Osmanlı ve Cumhuriyet döneminin havasını soluyarak yapıları gezebiliyor.
‘ÖZEL BİR TARİHİ DOKUYA SAHİP’
UNESCO Süreksiz Kültür Mirası Listesi’ndeki antik kent Stratonikeia’da beraberinde mitolojide yer alan ilahların mermer bloklara işlendiği 61 mask bulundu. Stratonikeia Hafriyat Lideri ve Pamukkale Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Bilal Söğüt, bulunan maskların arkeoloji dünyası açısından değerini, “Stratonikeia’nın bir antik kent olmasının haricinde fazlaca özel bir tarihi dokusu var. Tiyatronun sahne binasının dış kısmına ilişkin olan masklar bu bahisteki en hoş buluntu kümelerinden birisini oluşturuyor. Bunların her birisi farklı, ilah, tanrıça ve farklı milletlerden şahıslara ilişkin yüzlerden oluşuyor. Bulunan masklardan 8 tanesi güldürü, 53 tanesi de trajedi yüzlerini içeriyor. Masklar cephelerde köşeler ve orta kısımlara gelen yerlere ilişkin ve bulundukları metopların ortasından pek kabarık olarak yapılmış durumda. Devrinin mimari anlayışıyla inancı, sanatı ve kültürü hakkında değerli bilgiler veriyor” diyerek deklare etti.
‘BÜYÜK BİR ŞANS’
Şu ana kadar 61 başka mask kabartması bulduklarını belirten Prof. Dr. Söğüt, “Bizim hesaplamalarımıza nazaran, kuzey ve batı istikamete ilişkin eksik olan 31 maskın olduğunu düşünüyoruz. Bunların kesin sayısı yapılan çalışmalar ve tüm bloklar bulunduktan daha sonra kesinleşecek” sözlerini kullandı. Söğüt, maskların betimlemelerinin yapılması ve periyodu konusunda kesin bir sonuca varmanın erken olduğunun altını çizdi. “Ancak şimdilik kabartmaların tek bir devirde yapılmadığını kesin olarak biliyoruz” diyen Bilal Söğüt, mevcut buluntulara bakılırsa çalışmaların M.Ö 1. yüzyılda başladığını ve M.S. 1. yüzyıla kadar devam ettiğinin anlaşıldığına dikkat çekti. Bulunan maskların o periyoda ilişkin ilah ve tanrıça figürlerinin betimlemeleri olduğunu söyleyen Prof. Dr. Söğüt, “Bu kadar fazlaca betimlemeyle hepsini bir ortada görme fırsatının olması büyük bir şans” diye konuştu.
UNESCO DÜNYA MİRASI’NA GİREBİLİR Mİ?
Prof. Dr. Söğüt, Stratonikeia’yı ‘tüm kültürlerin bir elin parmakları üzere yan yana durduğu bir antik kent‘ olarak tanımlıyor. Pekala antik kentte bulunan masklar bu kazıyı UNESCO Dünya Mirası’na sokabilir mi? Prof. Dr. Bilal Söğüt bu soruya, “En az 9 farklı periyoda ilişkin kalıntı ve yapıtları burada sergiliyoruz ve bunlar gezilip görülebilecek durumda. Bunun büyük bir avantaj olduğu açık. Tamamlanan hafriyatlar, ortaya çıkan yapılar ve gerçekleştirilen onarımlarla artık süreksiz listede olan hayli periyotlu kentin gelecekte UNESCO daimi listesine girmesinde en kuvvetli yönlerimizden olduğunu düşünüyorum” diyerek yanıt verdi.
ANTİK KENT İÇİNDE OSMANLI VE CUMHURİYET’İN DE İZLERİ VAR
Yapılan onarım çalışmalarıyla yaşayan bir tarih kenti olmasının da kıymetli bir dayanak olacağını söyleyen Prof. Dr. Söğüt, bu açıdan Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün takviyesi ile kentin Muhafaza Emelli İmar Planı’nın tamamlanıp uygulamaya girmesinin de fazlaca değerli olduğunu lisana getirdi. Antik kent ortasındaki Osmanlı ve Cumhuriyet devrine ilişkin yaşayan köy meydanının onarımını tamamlayı sürekliliği olan bir yere dönüştürmeyi planladıklarını söyleyen Bilal Söğüt, “Osmanlı devrinden Mehmet Eskişar dükkanları ile Cumhuriyet devrinden Semerci Ömer, Marangoz Muhsin Sayın konutları ve köy odasının çalışmaları devam ediyor. Bunların bu yıl ortasında tamamlanması planlanıyor” tabirlerini kullandı.
‘TİYATRO HAFRİYATLARI DEVAM EDİYOR’
Prof. Dr. Bilal Söğüt, kuzey kent kapısının iki girişi ve Latrina’nın (umumi tuvalet) tamamlandığını, tiyatro hafriyatlarının devam ettiğini söylemiş oldu. Prof. Dr. Söğüt, “Bouleuterion (meclis binası), gymnasion (spor yapılan alan), Roma hamamı ve öbür yapılarda da hafriyat ve onarım çalışmalarını sürdürdüklerini de ekledi. Söğüt, “Bu çalışmaları Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ile Türk Tarihi Kurumu, Muğla Valiliği ve Yatağan Belediyesi’nin dayanağı ile yapıyoruz” bilgisini verdi.
‘ÇOK KÜLTÜRLÜ BİR YAPI’
Stratonikeia’da bizi daha neler bekliyor? Prof. Dr. Bilal Söğüt, “Öncelikle Osmanlı ve Cumhuriyet devirlerinden taşınmaz kültür varlığı olarak tescillenmiş ve kamulaştırılması tamamlanan yapıların projelerini hazırlayıp onarımını yapıyoruz. Ayrıyeten antik devir yapılarında da birebir çalışmaları yürütüyoruz. Gelecekte etaplar halinde bunları tamamlamayı düşünüyoruz” dedi. Stratonikeia’da epey kültürlü bir yapının olduğunu belirterek tapınak, kilise ve caminin bir ortada olduğunu söyleyen Söğüt, bulundukları yere nazaran farklı devirlerden kalıntı ve yapıları kazarak, konservasyon ve onarımlarını yapmaya devam etmek istediklerini belirtti.
‘ÇALIŞMALAR SÜRDÜRÜLÜYOR’
“Bugüne kadar Menteşe Beyliği devrine ilişkin Selçuk Hamamı, Beyliklerden günümüze her periyodun izlerinin görüldüğü Şaban Ağa Cami, Osmanlı Dönemi’nden Osman Eskişar (Bılla) Konutu ve Cumhuriyet devrinden Hasar Sar, Ali Aydın, Mustafa Tosun meskenleri ve köy meydanındaki dükkanların onarımını tamamladık. Osmanlı ve Cumhuriyet devirlerine ilişkin taş döşeli yolların paklık ve konservasyonlarını yaptık ve bunlar ziyarete açıldı, uygun olanlar kullanılmaya başlandı” diyen Prof. Dr. Söğüt, kelamlarını şu biçimde noktaladı:
“Şaban Ağa Mescidi’ne gelenler tüm periyotları muhafazalı cam panellerin altından gorebildiği üzere ibadetini de yapabiliyor. Antik kentte elektrik ve telefon çizgisi yer altına alındı ve ziyaretçiler tarihi doku ortasında hiç bir yerde elektrik direği ve kablo görmüyor. Antik periyoda ilişkin kuzey kapı, kuzey cadde, batı cadde, bouleuterion, tiyatro ve gymnasionda çalışmalar yapıldı ve bunlar devam ediyor. Kuzey kapı, kuzey cadde ve latrinanın da mevcutta var olan bloklarına göre kısmi onarımları tamamlandı.”