Savunma mekanizmalarına örnekler nelerdir ?

Ask

New member
Burada veri ve duygu birbirinin alternatifi değildir. Sosyal ilişkiler de ölçülebilir sonuçlara yol açabilir.

Asıl Fark Cinsiyetten Çok Sosyalizasyon Olabilir mi?

Bence savunma mekanizmaları konusunda en verimli tartışma noktası tam olarak burası.

Çocuklara hangi duyguların kabul edilebilir olduğu erken yaşlardan itibaren öğretilebiliyor. Ebeveynlerin kız ve erkek çocuklarının duygusal ifadelerine verdikleri tepkiler arasında farklılıklar olduğunu gösteren araştırmalar bulunuyor. Örneğin Chaplin, Cole ve Zahn-Waxler'ın çalışmasında ebeveynlerin çocukların farklı duygusal ifadelerine verdikleri tepkilerin cinsiyete göre farklılaştığı görülmüştür.

Dolayısıyla yetişkinlikte gördüğümüz savunma biçimlerinin bir bölümünü toplumsal beklentilerle birlikte düşünmek gerekiyor.

“Erkek ağlamaz” mesajı alan bir çocuk, ilerleyen yaşlarda üzüntüyü bastırmayı öğrenebilir.

“Sen anlayışlı olmalısın” mesajıyla büyüyen bir kız çocuğu ise kendi öfkesini geri plana atarak başkalarının duygularını düzenlemeye daha fazla yönelebilir.

İki durumda da bir savunma mekanizması söz konusu olabilir; fakat ortaya çıkan davranış tamamen farklı görünür.

Üstelik bu kalıplar kültüre, aileye, sosyal sınıfa, yaşa, kişiliğe ve kişinin yaşadığı olaylara göre değişebilir. Bu nedenle “kadınlar duygusal, erkekler mantıksal” şeklindeki ikili ayrım psikolojik gerçekliği açıklamak için yetersizdir.

Aynı Olay, Farklı Savunma Mekanizmaları

Bir örnek üzerinden düşünelim.

Bir kişinin iş yerinde ciddi biçimde eleştirildiğini varsayalım.

Bir erkek:

“Eleştirinin hangi bölümünün doğru olduğunu anlamam gerekiyor. Performans verilerime bakacağım.”

diyebilir.

Bir kadın:

“Bu konuşmanın beni neden bu kadar etkilediğini ve yöneticimle aramızdaki ilişkinin neden değiştiğini anlamam gerekiyor.”

diyebilir.

İlk yaklaşım veri ve performans ölçümüne, ikincisi ise duygusal ve ilişkisel bağlama ağırlık veriyor gibi görünüyor.

Fakat roller değişebilir.

Erkek çalışan eleştiriyi kişisel saldırı olarak algılayıp yöneticisinin kendisini küçümsediğini düşünebilir. Bu durumda yansıtma veya başka bir savunma devreye girebilir.

Kadın çalışan ise performans raporlarını çıkarıp hangi hedefleri gerçekleştiremediğini nesnel biçimde inceleyebilir.

Dolayısıyla cinsiyet yalnızca olası bir bağlamsal değişken olabilir; davranışın kendisini açıklayan tek değişken değildir.

Savunma Mekanizması Ne Zaman Soruna Dönüşür?

Asıl önemli soru “Hangi savunma mekanizması kadınlarda veya erkeklerde daha fazla?” değil, “Kullandığım savunma mekanizması bana ve çevreme ne yapıyor?” olabilir.

Örneğin inkâr kısa vadede kişiyi yoğun kaygıdan koruyabilir. Ancak sağlık sorunlarını sürekli inkâr etmek veya maddi problemleri görmezden gelmek uzun vadede ciddi sonuçlar yaratabilir.

Bastırma da benzer şekilde düşünülebilir. Bir insanın her duygusunu anında ifade etmek zorunda olmaması sağlıklıdır. Fakat öfke, üzüntü veya korku sürekli bastırılıyor ve kişi bunları tanımlayamıyorsa ilişkilerde sorunlar ortaya çıkabilir.

Yansıtma ise özellikle kişilerarası ilişkilerde dikkat çekicidir. Sürekli olarak “Sen bana kızgınsın”, “Sen beni kıskanıyorsun”, “Sen beni küçümsüyorsun” diyen bir kişinin gerçekten karşı tarafın davranışını mı değerlendirdiğini, yoksa kendi duygularını mı karşı tarafa aktardığını sorgulaması yararlı olabilir.

Uzunlamasına araştırmalar da savunmaların psikososyal işlevsellikle ilişkili olabileceğini gösteriyor. Örneğin 306 erkeğin 50 yıllık izleminden elde edilen verilerde daha olgun savunmalar kullanan grubun çeşitli psikososyal ve sağlık göstergelerinde daha iyi işlevsellik sergilediği bildirilmiştir. Burada örneklemin erkeklerden oluştuğunu özellikle belirtmek önemli; bu sonuç kadınlar veya bütün toplum için doğrudan genellenemez.

“Mantık mı Duygu mu?” Sorusu Aslında Yanlış Bir İkilem Olabilir

Bana göre savunma mekanizmaları tartışmasında en sık yapılan hata, mantık ile duyguyu birbirinin karşıtı olarak görmek.

Oysa insan davranışında ikisi çoğu zaman birlikte çalışıyor.

Bir erkek yaşadığı ayrılığı analiz ederek başa çıkabilir ama bu analiz duygusal acısını ortadan kaldırmaz.

Bir kadın arkadaşlarıyla konuşarak yaşadığı kırgınlığı anlamlandırabilir ama aynı zamanda olayın objektif nedenlerini değerlendirebilir.

Hatta aynı kişi farklı dönemlerde farklı savunmalara başvurabilir.

İşini kaybettiğinde önce inkâr eden, birkaç hafta sonra öfkelenen, daha sonra arkadaşlarından destek alan ve sonunda yeni bir kariyer planı yapan bir insan düşünelim. Burada tek bir savunma mekanizmasından söz etmek mümkün değildir.

Bu yüzden cinsiyet karşılaştırmalarını kesin sınırlar olarak değil, bazı davranışların hangi sosyal ve psikolojik koşullarda daha görünür hale gelebileceğini anlamaya yarayan bir araştırma konusu olarak değerlendirmek daha sağlıklı görünüyor.

Sonuç: Kendimizi Koruma Biçimimizi Anlamak Neden Önemli?

Savunma mekanizmaları aslında hepimizin hayatında bulunan psikolojik araçlar. İnkâr, bastırma, yansıtma, yer değiştirme, entelektüelleştirme, mizah ve yüceltme gibi mekanizmaların her biri farklı koşullarda ortaya çıkabiliyor.

Araştırmalar, bazı cinsiyet farklılıklarının özellikle duygu ifadesi ve başa çıkma biçimlerinde görülebildiğini ortaya koyuyor; ancak bunların çoğunun küçük olduğunu ve sosyal bağlam, yaş, aile ortamı ve toplumsal cinsiyet rolleri gibi faktörlerden etkilendiğini gösteren kanıtlar da var.

Bu nedenle erkekleri “objektif”, kadınları “duygusal” şeklinde kesin kutulara koymak yerine daha incelikli bir soru sormak bana daha anlamlı geliyor:

Bir insanın hangi savunma mekanizmasını kullandığını belirleyen şey gerçekten cinsiyeti mi, yoksa yetiştirilme biçimi, kişiliği, yaşadığı deneyimler ve içinde bulunduğu sosyal çevre mi?

Bir başka ilginç soru da şu: Sizce duygularını konuşarak rahatlayan biri mi, yoksa problemi analiz edip çözüm üretmeye çalışan biri mi daha sağlıklı bir savunma biçimi kullanıyor? Yoksa sağlıklı olan şey, duruma göre ikisini bir arada kullanabilmek mi?

Örneğin bir erkek arkadaş grubunda yaşadığı sıkıntıyı hiç anlatmadan sürekli çalışmaya veya spora yöneliyorsa bu gerçekten güçlü bir başa çıkma yöntemi midir, yoksa duygudan kaçmanın daha kabul edilebilir bir biçimi olabilir mi?

Ya da bir kadın yaşadığı her problemi çevresindeki insanlarla uzun uzun konuşuyorsa bu sağlıklı sosyal destek arayışı mıdır, yoksa bazen sorunu tekrar tekrar düşünerek kaygıyı besleyen bir döngüye dönüşebilir mi?

Bence forumdaki asıl tartışma tam burada başlıyor: Savunma mekanizmasını cinsiyet üzerinden değerlendirmekten çok, o mekanizmanın kişiye kısa ve uzun vadede ne sağladığına bakmak daha anlamlı değil mi?

Kaynaklar:

1. Vaillant, G. E., Bond, M. & Vaillant, C. O. (1986). An empirically validated hierarchy of defense mechanisms. Archives of General Psychiatry.

2. Martin-Joy, J. et al. (2017). Development of Adaptive Coping From Mid to Late Life: A 70-Year Longitudinal Study of Defense Maturity and Its Psychosocial Correlates. Journal of Nervous and Mental Disease.

3. Soldz, S. & Vaillant, G. E. (1998). A 50-year longitudinal study of defense use among inner city men. Journal of Nervous and Mental Disease.

4. Chaplin, T. M., Cole, P. M. & Zahn-Waxler, C. (2005). Parental socialization of emotion expression: gender differences and relations to child adjustment. Emotion.

5. Chaplin, T. M. & Aldao, A. (2013). Gender differences in emotion expression in children: a meta-analytic review. Psychological Bulletin.

6. Kring, A. M. & Gordon, A. H. (1998). Sex differences in emotion: expression, experience, and physiology. Journal of Personality and Social Psychology.

7. Vaillant, G. E. (2011). Involuntary coping mechanisms: A psychodynamic perspective. Dialogues in Clinical Neuroscience.

Kaynakları metin içinde eşleştirCinsiyet başlıklarını daha dengeli çerçevele

Kaynakları metin içinde eşleştir

Cinsiyet başlıklarını daha dengeli çerçevele

Örnekleri cinsiyetsiz ve karşılaştırmalı yap
 
Üst