Virüse tuzak kuran ilaç geliştiriyorlar; tüm varyantlarda tesirli olacak
ABD Connecticut Üniversitesi Tıp Fakültesi İmmünoloji Kısmı Öğretim Üyesi ve Jackson Laboratuvarı Enstitüsü Baş Araştırmacısı Prof. Dr. Derya Unutmaz, yaklaşık 1,5 yıldır üzerinde çalıştıkları yeni tip koronavirüs ilaç çalışmasının bilgilerinı Demirören Haber Ajansı’na anlattı. Çalışmaya dair birinci makalenin önbasımının da yayınlandığını belirten Prof. Dr. Unutmaz, “Bu çalışmaya aslında 1,5 yıl evvel başladık. Konsept olarak sıradan vaktimizi aldı. Farklı bir yol geliştirmek istedik zira. Şu anda var olan olan ilaçlar iki kümeye ayrılıyor. Bir tanesi sentetik antikorlar ya da akıllı size füzeler dediğimiz monoklonal antikorlar. Lakin Omicron ile bir arada bunların birçok etkisiz hale geldi. Yalnızca bir tanesi şu anda hala tesirli. Öteki tip ilaçlar ise antiviraller. Yani hücrenin içine girdikten daha sonra virüslere tesir eden ilaçlar. Bunlardan da iki tane en değerlisi mlnupiravir ve paxlovid, bunlardan virüsün kaçması biraz daha sıkıntı. Biz yalnızca şu anki varyantlar için değil, gelecekte çıkabilecek tüm varyantları karşılayabilen bir savunma düzeneği oluşturmak istedik” dedi.
“HÜCREYE BAĞLANDIĞINI SANIYOR FAKAT BİZİM MOLEKÜLÜMÜZE BAĞLANIYOR”
Yeni biçimlerinde virüsün yüzeyindeki çıkıntılı kısımlar, yani anahtar kısmı olan spike (başak) protenini hedeflediklerini anlatan Prof. Dr. Unutmaz, şunları söylemiş oldu: “Virüsün yüzeyindeki çıkıntılı kısımlar anahtar kısımlar yani başak proteini, hücrenin yüzeyindeki Ace-2 denilen reseptöre bağlanıyor. Ace-2 de kilit misyonu görüyor. Virüs başak proteini ile bu kilidi açıyor, hücrenin içine giriyor ve daha sonra da kendisini replike ediyor (kopyalıyor). Hücrenin içine girdikten daha sonra çoğalırken natürel ki yüzeydeki proteinden de (başak proteini) sentez ediyor virüs. Bu proteinin, yani bu anahtar proteinin bir kısmı da hücrenin yüzeyinde oluşabiliyor. Biz bu iki tarafı kendi avantajımıza nasıl çevirebiliriz diye bu usulü geliştirdik açıkçası. Birincisi, bu hücre yüzeyindeki kilidi (Ace-2), sentetik biyoloji biçimleri ile öteki bir antikorla birleştirdik. Yani bu kilit, hücrenin yüzeyinde olacağına antikorun yüzeyinde gözüküyor. bu biçimdece virüse tuzak kuruyoruz, virüs hücreye bağlandığını zannediyor ancak bizim bu geliştirdiğiniz sentetik moleküle, yani antikora bağlanıyor. bu türlü de birinci etapta daha virüsün hücreye girmesini bir ölçü önlemiş oluyoruz.”
“YENİ MUTASYONLARDA DAHA GÜÇLÜ ANTİKOR OLUŞTURACAK”
Prof. Dr. Unutmaz, bu yeni prosedürün, virüste yeni mutasyonlar olması durumunda daha kuvvetli antikorlar oluşturan bir dizayn olduğunu da anlatarak “Virüsün hücrenin yüzeyindeki bu kilide bağlanma zaruriliği olduğu için, virüs kendisini geliştirdikçe, yani yeni mutasyonlar pek o kilide daha güzel bağlanmasını sağlıyor. Örneğin Omicron’da bu türlü onlarca mutasyon var ve bu da insan hücresindeki Ace-2 reseptörüne daha uygun bağlanmasını sağlıyor. Bu sayede bizim oluşturduğumuz o tuzak sentetik molekül de daha âlâ çalışıyor aslında. Zira aslına bakarsanız onun da yüzeyinde birebir kilit kısmı varö dedi. Bu sentetik molekülün hem de virüsü lazerle etiketlemiş üzere “mimleyerekö bağışıklık sisteminin hafıza hücreleri olan T hücrelerine de virüsle enfekte olmuş hücreyi haber verebildiğini anlatan Prof. Dr. Unutmaz, kelamlarını şöyleki sürdürdü: “Arkadaki savunma sistemimize yani T hücrelerimize, bağışıklık ordumuzun keskin nişancılarına virüsün nerede olduğunu haber veren bir sistem sağlıyoruz. Bunun ortasında (virüs) hücrenin içine girdikten daha sonra o hücrenin tespit edilebilmesi lazım. bir daha birebir bu sentetik molekül ile biz o hücreleri bir manada etiketlemiş oluyoruz. Yani diyoruz ki, şu hücrenin ortasında virüs var, T hücrelerine haber veriyoruz; bu sentetik molekülün art tarafında da bir antikor var T hücrelerine bağlanıyor ve bu türlü bir yerde köprü misyonu nazaranrek hangi hücrede virüs olduğunu T hücrelerine haber veriyor. T hücreleri de virüsle enfekte hücreyi bulup yok ediyor.”
“KANSER TERAPİLERİNDEN İLHAM ALDIK”
Kanser immünterapisinden ilham alarak bu ilaç adayını geliştirdiklerini anlatan Prof. Dr. Unutmaz, kelamlarını şu biçimde noktaladı: ” Aslında bu halleri biz kanser immünoterapisinden ilham alarak yaptık. Zira orada da epey benzeri bir strateji var. Hücreleri Car-T denen bir sistemle programlıyorsunuz, kanser hücresini etiketliyorsunuz, T hücresine işaret ediyorsunuz kanser hücresini tanımasını ve öldürmesini sağlıyorsunuz. Biz burada kanser hücresi yerine, virüsle enfekte olmuş hücreyi etiketlemiş ve onu yok etmiş oluyoruz. Şu anda laboratuvar sürecini tamamladık, hayvan deneyleri, preklinik deneylere geçiyoruz. Natürel fareler üzerinde deneme yapacağız, bakalım farelerde de önleyebilecek miyiz tıpkı düşündüğümüz üzere. Doğal ki rastgele bir yan tesiri olabilir mi, onlara da bakmak gerekiyor. daha sonrasında faz çalışmalarına başlanması gerekiyor. Natürel bu virüs hepimizi epey şaşırtıyor. Omicron hiç beklemediğiniz bir varyanttı, ileride orijinal bir varyant daha çıkabilir, daha ölümcül olabilir, virüs kendisini epey daha süratli bir biçimde değiştirebilir. Bunlara karşı hazırlıklı olmamız gerektiğini düşündük.”
ABD Connecticut Üniversitesi Tıp Fakültesi İmmünoloji Kısmı Öğretim Üyesi ve Jackson Laboratuvarı Enstitüsü Baş Araştırmacısı Prof. Dr. Derya Unutmaz, yaklaşık 1,5 yıldır üzerinde çalıştıkları yeni tip koronavirüs ilaç çalışmasının bilgilerinı Demirören Haber Ajansı’na anlattı. Çalışmaya dair birinci makalenin önbasımının da yayınlandığını belirten Prof. Dr. Unutmaz, “Bu çalışmaya aslında 1,5 yıl evvel başladık. Konsept olarak sıradan vaktimizi aldı. Farklı bir yol geliştirmek istedik zira. Şu anda var olan olan ilaçlar iki kümeye ayrılıyor. Bir tanesi sentetik antikorlar ya da akıllı size füzeler dediğimiz monoklonal antikorlar. Lakin Omicron ile bir arada bunların birçok etkisiz hale geldi. Yalnızca bir tanesi şu anda hala tesirli. Öteki tip ilaçlar ise antiviraller. Yani hücrenin içine girdikten daha sonra virüslere tesir eden ilaçlar. Bunlardan da iki tane en değerlisi mlnupiravir ve paxlovid, bunlardan virüsün kaçması biraz daha sıkıntı. Biz yalnızca şu anki varyantlar için değil, gelecekte çıkabilecek tüm varyantları karşılayabilen bir savunma düzeneği oluşturmak istedik” dedi.
“HÜCREYE BAĞLANDIĞINI SANIYOR FAKAT BİZİM MOLEKÜLÜMÜZE BAĞLANIYOR”
Yeni biçimlerinde virüsün yüzeyindeki çıkıntılı kısımlar, yani anahtar kısmı olan spike (başak) protenini hedeflediklerini anlatan Prof. Dr. Unutmaz, şunları söylemiş oldu: “Virüsün yüzeyindeki çıkıntılı kısımlar anahtar kısımlar yani başak proteini, hücrenin yüzeyindeki Ace-2 denilen reseptöre bağlanıyor. Ace-2 de kilit misyonu görüyor. Virüs başak proteini ile bu kilidi açıyor, hücrenin içine giriyor ve daha sonra da kendisini replike ediyor (kopyalıyor). Hücrenin içine girdikten daha sonra çoğalırken natürel ki yüzeydeki proteinden de (başak proteini) sentez ediyor virüs. Bu proteinin, yani bu anahtar proteinin bir kısmı da hücrenin yüzeyinde oluşabiliyor. Biz bu iki tarafı kendi avantajımıza nasıl çevirebiliriz diye bu usulü geliştirdik açıkçası. Birincisi, bu hücre yüzeyindeki kilidi (Ace-2), sentetik biyoloji biçimleri ile öteki bir antikorla birleştirdik. Yani bu kilit, hücrenin yüzeyinde olacağına antikorun yüzeyinde gözüküyor. bu biçimdece virüse tuzak kuruyoruz, virüs hücreye bağlandığını zannediyor ancak bizim bu geliştirdiğiniz sentetik moleküle, yani antikora bağlanıyor. bu türlü de birinci etapta daha virüsün hücreye girmesini bir ölçü önlemiş oluyoruz.”
“YENİ MUTASYONLARDA DAHA GÜÇLÜ ANTİKOR OLUŞTURACAK”
Prof. Dr. Unutmaz, bu yeni prosedürün, virüste yeni mutasyonlar olması durumunda daha kuvvetli antikorlar oluşturan bir dizayn olduğunu da anlatarak “Virüsün hücrenin yüzeyindeki bu kilide bağlanma zaruriliği olduğu için, virüs kendisini geliştirdikçe, yani yeni mutasyonlar pek o kilide daha güzel bağlanmasını sağlıyor. Örneğin Omicron’da bu türlü onlarca mutasyon var ve bu da insan hücresindeki Ace-2 reseptörüne daha uygun bağlanmasını sağlıyor. Bu sayede bizim oluşturduğumuz o tuzak sentetik molekül de daha âlâ çalışıyor aslında. Zira aslına bakarsanız onun da yüzeyinde birebir kilit kısmı varö dedi. Bu sentetik molekülün hem de virüsü lazerle etiketlemiş üzere “mimleyerekö bağışıklık sisteminin hafıza hücreleri olan T hücrelerine de virüsle enfekte olmuş hücreyi haber verebildiğini anlatan Prof. Dr. Unutmaz, kelamlarını şöyleki sürdürdü: “Arkadaki savunma sistemimize yani T hücrelerimize, bağışıklık ordumuzun keskin nişancılarına virüsün nerede olduğunu haber veren bir sistem sağlıyoruz. Bunun ortasında (virüs) hücrenin içine girdikten daha sonra o hücrenin tespit edilebilmesi lazım. bir daha birebir bu sentetik molekül ile biz o hücreleri bir manada etiketlemiş oluyoruz. Yani diyoruz ki, şu hücrenin ortasında virüs var, T hücrelerine haber veriyoruz; bu sentetik molekülün art tarafında da bir antikor var T hücrelerine bağlanıyor ve bu türlü bir yerde köprü misyonu nazaranrek hangi hücrede virüs olduğunu T hücrelerine haber veriyor. T hücreleri de virüsle enfekte hücreyi bulup yok ediyor.”
“KANSER TERAPİLERİNDEN İLHAM ALDIK”
Kanser immünterapisinden ilham alarak bu ilaç adayını geliştirdiklerini anlatan Prof. Dr. Unutmaz, kelamlarını şu biçimde noktaladı: ” Aslında bu halleri biz kanser immünoterapisinden ilham alarak yaptık. Zira orada da epey benzeri bir strateji var. Hücreleri Car-T denen bir sistemle programlıyorsunuz, kanser hücresini etiketliyorsunuz, T hücresine işaret ediyorsunuz kanser hücresini tanımasını ve öldürmesini sağlıyorsunuz. Biz burada kanser hücresi yerine, virüsle enfekte olmuş hücreyi etiketlemiş ve onu yok etmiş oluyoruz. Şu anda laboratuvar sürecini tamamladık, hayvan deneyleri, preklinik deneylere geçiyoruz. Natürel fareler üzerinde deneme yapacağız, bakalım farelerde de önleyebilecek miyiz tıpkı düşündüğümüz üzere. Doğal ki rastgele bir yan tesiri olabilir mi, onlara da bakmak gerekiyor. daha sonrasında faz çalışmalarına başlanması gerekiyor. Natürel bu virüs hepimizi epey şaşırtıyor. Omicron hiç beklemediğiniz bir varyanttı, ileride orijinal bir varyant daha çıkabilir, daha ölümcül olabilir, virüs kendisini epey daha süratli bir biçimde değiştirebilir. Bunlara karşı hazırlıklı olmamız gerektiğini düşündük.”